گنج او 800 ميليون مثقال نقود جمع شده بود . و چون پادشاهى او بسى سال رسيد ، با وجود جنگهاى طولانى و پرخرجى كه كرد ، ميزان نقود او به 150 ميليون مثقال بالغ گرديد ، كه تقريبا معادل 1300 ميليون فرانك طلا است ، و اين علاوه‌بر غنايم جنگ بود . افزايش ثروت او در سالهاى اخير بسبب وصول بقاياى مالياتى بود ، كه بدون اندك ترحم و رعايتى از مردم مىگرفتند . از اين گذشته مبالغى كثير بعنوان غرامت اموالى ، كه از خزانه او سرقت شده يا بطرق مختلفه تلف گشته بود ، از مردمان گرفت « 1 » . بالجمله ، رواياتى ، كه در منابع مختلفه راجع باحوال و اطوار خسرو پرويز نقل شده ، هيچيك محرك محبت خواننده نسبت به او نيست . در خصال اين پادشاه كينه‌توز و درون‌پوش ، و عارى از دليرى و شهامت ، چيزى نميتوان يافت ، كه كاملا شخص را به او علاقمند كند . اما اگرچه آزمند بود ، امساك نداشت ، در مواقع لزوم براى ابراز شوكت سلطنت و اظهار بزرگى شخصى خود ، از بس تجمل فراهم مىكرد و عجايب و غرايب نشان ميداد ، كه ديده بينندگان خيره مىشد . اگر بخواهيم بدرستى سنگينى بار رعيت را بدانيم ، كافى نيست ، كه خرمن‌هاى زر و سيم و جواهر را در گنجهاى خسرو بنگريم ، بلكه بايد مبالغ هنگفتى را ، كه در راه عيش و عشرت خود و درباريانش به مصرف ميرسانيد ، در نظر بگيريم . تنها چيزى ، كه عصر خسرو پرويز را ممتاز كرده است ، همين شكوه و جلال دربار است ، كه در نفوس معاصران او تأثيرى عجيب نموده است . هرچه مورخان ايران و عرب راجع بعظمت و جلوهء دربار پادشاهان ساسانى از منابع قبل از اسلام نقل كرده‌اند ، اكثر مربوط بدربار خسرو پرويز است . با مطالعه اين روايات و ملاحظه نقوشى ، كه خسرو در كوه طاق‌بستان كنده است ، ميتوانيم تا اندازه باحوال اين دوره ، كه آخرين عصر با عظمت تمدن ساسانى است ، پى ببريم . چون غيبگويان بخسرو گفته بودند ، كه اقامت تيسفون بر او نامبارك خواهد

--> ( 1 ) - طبرى ، ص 1057 ، نلدكه ، ص 377 .